ТIекхочийла долу линкаш

Дукха дешархой, дай-наной йиш йоьхна бохку Нохчийчохь дIайирзина Пачхьалкхан экзаменаш бахьнехь. Стенна аьлча, тIех чIогIа луьра хьелаш кхолларна а, кхечу бахьанашна экзаменашкахь бераша ледара хаарш гайтарна а. Лакхарчу доьшийлашка дIахIиттарх дог дилла дезнарш кIезиг бац.

Чекхбаьлалчу беттан 25 –чу дийнахь дуьйна кхоккха,диъ-диъ де бен юкъа ца дулуьйтуш дIаялийтина Оьрсийчохь дешархошка ЕГЭ олу экзаменаш. Цуьнан жам цкъа а ца хиллачу кепара лахарчу тIегIанахь хилла, говзанчаша дийцарехь, Нохчийчохь.

КIарг а ца луш аьлча, дукхахйолу экзаменаш дIаяла ларабелларш эханнал а кIезиг бу. Къаьсттина ледара гайтам бу математика, оьрсийн мотт, обществознани Iилманаш хаарехь. шакъаьстина ала догIу математиках. Цхьайолчу ишколашкахь 32-х, масала, дуьххьала и дIаелларг 4-5 бен воцуш меттигаш а нисьелла.

Цхьаболучара, Соьлжа-гIала а бахна, апелляци еш, арз леткъемаш бинчара дийцарехь, (царна юкъахь кIезиг бац хьехархой а), леррина кIелбитна бу дешархой. Стенна? Цуьнан Iалашо хIун ю? Оцу а, кхечу а хеттаршна жоп дала гIерташ ю Соьлж-гIалин кIоштера хьехархо Зулай.

Зулай: «85% дешархоша дIа ца елла математика экзамен, шианнаш даьхна. Масала, тхан хьехархочо боху,шена хаьа шен берийн хьал. «С» заданеш цо чIагIдарца тергал а ца еш йитна боху. Лакхара бераш чекх ма даха аьлла омра дина боху. Хаац бакъдерг муха ду. Шиъ даьккхинчех цхьа йоI мехкан олимпиадан декъашхо хилла а ю.

Цуьнан хьехархочо цо нийса йина боху «С» задани. Хьовса ма хьевсина уьш . Шина кехат тIехь бина хилла оцу йоIа болх. И чекх ца йолийла дан а дацара. КхиндIа лаккхара дешар деша некъ бац-кх церан. Шортта техникумаш а, ПТУ-ш а ю цига гIо боху хир ду-кх..»

Дай-наноша, хьехархоша, Iилманчаша, массара а хийцаме долуш хIума а доцуш, йийцаре еш ю и ЕГЭ олу Пачхьалкхан цхьа экзамен. Шен а, шен накъостий а цуьнга болчу хьажамах, шена и мел маьIне го бохучух долийра цунах шен къамел Теркйист кIоштерчу хьехархочо – филолога Мурзаева Зараа.

Цунна гергахь тахана Оьрсийчохь шуьйра пайдаоьцуш йолу и ЕГЭ экзамен «кхаж болу те я ца болу те» бохучу кепах тера, цхьа ловзар санна хIума ду. Зараъ ю дуьйцуш.

Зараъ: «ЕГЭ юкъаяьккхичхьана а ас къобал еш экзамен яц. Суна цхьа ловзарх тера хетта-кх иза. Хьуна дешархо ган а гуш, юьхьадуьххьал дIалуш яц-кх иза. Ас генара, гергара хеттарш а луш, экзамен дIалуш верг ахкаме ваьккхича, суна сиха гур ма ду цуьнан хаарийн мел кIорге ю. Тахана дерриге а чIагIдина. ЧIаггIа-м и экзамен юкъаяккхарций чIагIдан дезара нийсонан а, бакъонан а бух тIехь. Бераш охьаоьгуш, холча хIуьттуш, Iадийна, кхерийна дIаели хIинца».

Цхьаболучара катастрофа ю боху экзамен дIаялар кхушара Нохчийчохь. Бух-орам мичахь бу те? Хьехархой ледара хилар ду те я бераша ца доьшу те?

Зараъ: «Тхан берийн, системность олу-кх оьрсийн маттахь, системность яц. ХIора дийнахь, сохьтехь, шина сохьтехь хаддаза къахьегар дац. Тхан бераш хьекъал долуш ма ду. Уьш хьекъале хилар гучудаьлла а ма ду кхечарна а. Къам къахьогуш а ду. Дуьххьала дуьйна а шайн ницкъашца дIаялийта езаш хиллера экзаменаш. ТIаккха тахана кхин гайтам хир бара».

Соьца ЕГЭ экзаменах къамел дечу Зараа а билгал ма даккхара, Москохарчу, Петарбухерчу я кхечу яккхийчу гIаланашкахь, кхечу даладеллачу хьелашкахь доьшуш долчу берашка санна ярташкахь доьшуш болчу мехкаршка а,кIенташка а цхьатерра жоп дехар буххера дуьйна а нийса доцуш хIума ду.

Дешарх а, экзаменех а соьца къамел динчу Зараа чIагIдийриг бакъ хилар гучудаккха дукха къахьега ца оьшу. Оьрсийчоьнан яккхийчу гIаланашкахь бIеннашкахь ю, туьйранашкахь санна, мел оьшу хьелаш а кхоьллина болх беш ишколаш, хьаннал къахьегар доцург хьехархошна оьшуш хIума а доцуш.

Ткъа Нохчийчохь Iилма Iамочу белхоша кхочушде шайн доцу декхарш-м стенна дуьйцу, цара ур-аттал у тIехь берашка болх байта мел а бу шайн чоьтах оьцуш.

XS
SM
MD
LG