ТIекхочийла долу линкаш

ГIурбан де даздира вайнаха Венехь


 Австри -- Венехь ГIурбан де даздеш бу вайнах. 5ГIад2014

Австри -- Венехь ГIурбан де даздеш бу вайнах. 5ГIад2014

Ши нохчо вовшахкхеттачехь мел кIезга а кхо дов дала дезаш ду – хийла хеза и тайпа алар тIаьхьарчу шерашкахь вайнахалахь. Амма хIун хуьлу теша цхьа эзар ах эзар сов нохчий вовшахкхеттачехь? Дера хиллера цигахь марзо хуьлуш, гергарлонаш, вовший гича самукъадаларш, тIекаронаш хуьлуш.

КIирандийнахь Венерчу Алтерлаа кIоштарчу майданахь гIурбан Iийда даздан кхайкхинера Австрерчу нохчийн-гIалгIайн кхеташоно меттигерачу а, луларчу пачхьалкхашкара а вайн махкахой. Цигахь оццул адам гуллур ду аьлла-м и беркате гIуллакх долийначарна шаьшна а моьттина хир дацара. Амма Iуьйранна исс даьлча дуьйна йоллучу Венера а, Венера хилла ца Iаш а адам цу цхьана исбаьхьчу паркехь садоIарна леринчу майдан агIор тобанашца вайнах дIагулбала буьйлабелча кхета долалора нохчийн „нехан йоцург къелла яц“ бохучу кицанан маьIна.

Жима а, воккха а, зударий, божарий, бераш – хеталора Алтерлаа цIе йолчу метро станцера Iийда долчу майдане йоьлхуш йолу автобусаш цу дийнахь лерина вайнах дIасалелон араевлла йолуш санна – оццул дукха бара цу даздаре баха бевлларш. Цхьадика хенан хIоттам а нисбеллера, дуьххьара кху тIаьхьарчу иттех шарахь нохчи, шаьшна юккъера ваьснаш а, къийсамаш а, цакхетарш йистах а йитина, цхьаьна гулахь бусулбачийн уггаре а дезчех де вовшашца даккха нигат дина буйла хууш санна – къегина кхетта малх а болуш, довха.

ГIурба даздар вовшахтоьхначу нохчийн-гIалгIайн кхеташоно гулбеллачарна юург-молург, - уггаре а хьалха, иштта хазчу дийнахь арахь догIуш ма-хиллара, кавказхойн Iадатехь овкъаршна тIехь деттина жижиг а долуш, - Iалашдина ца Iара. Iийданан программа вуно шуьйра яра: цхьанхьа тайп-тайпанчу летарийн спортехь шайн хьуьнарш гойтуш кегирхой бара, вукхунхьа – дагахь байташ йоьшуш бераш дара, жимма дехьа - КъурIан сураташ дагахь дешарехь къовсам бара дIабоьдуш. Кхин цхьа кхечу сонехь уггаре кегийчу декъашхойн самукъадакхархьама цаьрца лоппаргаш бусуш а, лоьлхуьйтуш а цхьа-ши жимха лаьттара.

Дезде кечдиначу а, дIадаьхьначу а нохчийн-гIалгIайн кхеташонан куьйгалхочуо Мусаитов Шайхис дийцарехь, и тайпа цхьаьнакхетарш хIинцачул тIаьхьа хIора шарахь а Iадат а дина, лелор ду Австрерачу вайнаха.

Мусаитов Шайхи: „Тахана кхузахь халкъ гулдалар уггаре а хьалха гIурбан Iийда даздар дара, вайн берашна хIара башха де дуйла а хаийта, церан самукъа а далийта. Кхузахь цкхъа а оццул адам вовшах кхетта дацара. Иштта оха сатеснера, вайнехан вовшашца марзо а алсам ер яцара теша, вайн дегнаш вовшашна кIадлур дацара теша, аьлла. И тхан Iалашо кхочуш хилла аьлла хеташ ву со, кхузахь адам иштта гулдалар а, церан самукъадал а гича“.

Цхьаьнакхетарехь дакъалаьцначу вайнаха билгалдоккхуш долу коьртаниг – ишттачу даздаршкахь адамашна юккъера херонаш дIайовлуш хилар, нохчийн къомах дукхахьолехь шех дозуш доцучу, тIаьхьарчу тIеманийн, цу тIамо нахана юккъехь яржийначу шеконаший кхоьллина долу вовшех къехкар я цатешар дайдеш хилар ду. Боккъал а, гуш дара Венерчу Алтерлаа майданахь вайнехан вовшашца цхьа инкарлонаш йоцийла, хийрачара лерина царна юккъе цим туьйсуш яржош ерш бен.

ХIунда аьлча, оццул дукха тайп-тайпана гулделлачу адамна юккъехь мел бен-бен хьежамаш а, кхетамаш а болу нах хиларх, ца хезара йигахь цхьаммо а я „позици-оппозици“ бохучунна тIехь я „манхадж - акъида“ бохучунна тIехь а къийсамаш беш.

Ша дуккхаъчу шерашкахь карате хьоьхучу берашца цхьана Iийданехь дакъалаьцначу Бисаев Хаважис ма-аллара, цу цхьаьнакхетаро кхин цкъа а гучуехира нохчийн къоман уггаре а сирлачех амалш.

Бисаев Хаважи: „ТIаьхьарчу заманчохь вайн къам дерриге а даьржина, декъаделла дара. Жим-жима и декъадаларш а, къестамаш а Iад а дитина, вайн схьагулдал дезаш хилар гуш дара. Ткъа и тайпа схьагулдалар чIогIа беркате хIума дуйла вайна тахана гуш ду-кх. Вай гулделлча кхузахь цхьанна а вовшашца вас а яц, хьагI а яц.

Массо а велавелла-векхавелла ву, берийн а, баккхийчеран а самукъадаьлла. Вовшашна нах бовзар хилла. Иштта хаза Iен а, даха а йиш йолшу ду-кх вай, вайн даха хиъчахьана“.

Летаршкахь толамаш баьхначарна мидалш а, толамийн тоьшаллаш а, совгIаташ а дийкъира. Ткъа берашна, байташ ешаран я КъурIан аяташ хааран говзалла гайтинчарна, цхьа а юкъах ца воккхуш, дийкъира совгIаташ.

Сарахь, дезде чакхенга дирзина, дIасабоьлхучу наха юхюха а билгадоккхура, и Iийда иштта даздар Iалашдинчара, нах сагIех кхетийтина ца Iаш, уггаре а коьртаниг – вайнахе иштта хаза вовшех марзо эцийтина хилар а, цунах боккъал а оццул долчу адамана кхаъ хилла хилар а.

XS
SM
MD
LG