ТIекхочийла долу линкаш

ГIалгIазакхийн Зудчун Де даздина Новр-ГIалахь


Нохчийчоь -- ГIалгIазакхийн Зудчун Де даздеш бу гIалгIазакхий, Новр-ГIала, 30Ман2013

Нохчийчоь -- ГIалгIазакхийн Зудчун Де даздеш бу гIалгIазакхий, Новр-ГIала, 30Ман2013

ТΙемаш лагΙбалар доцург, севцца а боцчу Нохчийчохь даима а лаьтта ши сурт дара кху мукъаденошкахь. Лаьмнашна тΙе герзаш а детташ, шера аренийн шина кΙоштахь даздарш гΙиттийнера Ιедало. ГΙалгΙазакхийн зудчун дезде хΙоттийнера Невран кΙоштахь а, Теркйистан цхьамогIа ярташкахь а.




ХIора шарахь а даздо "Теркан гIалгIайзкхи-зудчун де". Теркан йистонца гулло Ставрополера а, Пятигорскера а, ГIизларара а гIалгIазкхий. Тойна хIиттина даккхий текхаш а хуьлу, шорта юург-молург а хуьлу. Эшарш, хелхарш, тур лесторан гайтамаш а лаьтта суьйре хиллалц.

Дуккха а бераш ду гIалгIазакхийн духар доьхна. Журналистех Маршо Радион корреспондент бен вацара цига кхайкхина. Шайна и де даздар башха гIарадаккха а ца лаьа, цундела журналисташка ца аьлла шаьш, боху Невран кIоштарчу гIалгIазакхаша.

Шаьш шайн зударийн де даздаран бух бовзуьйтуш, 1774 шарахь, аьхка, божарий туркошца тIамехь болчу хенахь, Новр-ГIалина го бина хилла туркоша, ткъа гIалгIазкхийн цIахь бисинчу зударша дуьхьало а йина, юхатоьхна мостагIий, бохуш дуьйцу кхузахь.

Суьйрене кхаьччалц дахделлачу даздарехь самукъадаьлларш хIора сахьт мел долу алсамбуьйлуш бара. Цхаболучарна журналистаца къамел дан лаьара, Оьрсийчохь долчух а, шайна Iедалша ца ечу тергонех а лаьцна.

Литвинов Николай 60 шо хила тарлуш гIалгIазкхий ву. ТIеман духарахь ву иза. Нохчийчохь ша хьалхарчу тIамехь Ермоловн цIарахчу батальонехь вара аьлла долийра цо шен къамел. Шаьш Соьлж-ГIала доьлхуш, Заводан кIоштахь шайна еа агIорар тIелатар а дина, 23 шайх вийра, иттанаш лазийра, цу тIехь шайн тIом чекхабелира ьохуш дуьйцу цо. Амма и шен къамел диктофон тIе дIаяздайта ца лиира цунна. Ткъа даздарех лаьцна иштта жоп делира.

Литвинов: «Кху барамах лаьцна ас массех могΙанца эр ду хьоьга.
ГΙалгΙазакхий, сан вежарий, Ιалашъер вай Кавказ,
Ваьшна дуьхьал болчу бандитех.
МеттахΙоттор вай Делах тешар,
Паччахь а юхавалор вай шен гΙента,
Керста дин Оьрсийчохь лардер вай
Массо а мостагΙех».

ГIалгIазкхий тахана когахIуьттуш бу, амма цара шаьш шайна новкъарло йо иза дан, боху халахетарца Литвинов Николайс.

Литвинов: « ГIалгIазкхий тахана гΙовттуш бу, хIунда аьлча, Владимир Владимировича омрана кIел куьг таIош ду, атаманаш хIиттош. Тхуна иза тхайн уггаре а лаккхара буьйранча хета. Ткъа тхо Iедало тергал цадар - иза оха тхаьш тхайн гайтина мах бу».

Путина Владимиран гIоьнчий ду шаьш, гIалгIазкхий, боху Литвинов Николайс.


Литвинов: «Коррупци ю лакхахь, «Цхьааллийн Оьрсийчоь» коьртехь а йолуш. Дуккха а ницкъаллийн дакъошкахь. 1990-чу шерашкахь хиллачу коррупцино ца дитина пачхьалкх хьийзор. Цундела, президента дийриг, меллаша дахь а, нийса ду. Оьрсийчоь езарш а бу, ца езарш а бу. Стенга баха гIерта уьш Оьрсийчоьнах хаьдда? Тхуна еза Оьрсийчоь а, Кавказ а. Маьрша дахар а деза тхуна».

Оьрсийчоь паччахьан куьйга кIел хуьлийла лаьа гIалгIазкхашна. Паччахь ца хилахь, шаьш а дац, боху цо.

Литвинов: «Динехьа а, паччахьехьа а. Амма президентан кIуьйга кΙел. Хийцамаш барх, хьесап хийца луш ма дац. Суна иза паччахь ву. Паччахьна муьтΙахь воцург гIалгIазкхи а вац. Массо а ма ваьхна паччахьна мутΙахь. Массо а хилла цуьнца бертахь. Вовшийн лоруш а хилла. ХIинца и ларам хьалакъбен хΙуманаш бен бац. Дуккха а нах бевза суна, нохчий а бу царалахь. Тахана а сан цхьаьнкхетар хир ду цхьанца. Кегийрхой вовшахтоха лаьа суна. ТIамна ца лаьа, спортехула лаьа. Амма коррупцино дерриг а хIаллакдеш ду. Вайна массарна а кхочу цуьнан дакъа».

Казахстанера вайнах юхабирзичхьана Новр-ГIалахь вехаш ву Мохьмад цIе йолу воккха стаг. Хьалхара тIом баллалца, бертахь даьхна шаьш гIалгIазакхашца лулахь, шайн къийса хIума дац, боху цо.

Мохьмад: «Тхо дика дехаш дара. Уьш богIура вайн ловзарешка. Вай а доьлхура церан ловзаршка. Цаьрца школехь а дешнаас. Классехь верриг а оьрси вара. Гергарло леладора оха. Цхьана а тайпа вон хIума дацара тхуна юкъахь оцу хенахь».


МогIарерчу нехан даима а хилла барт, амма Iедалша къмьнашна юкъа цим туьйсура, дуьйцу новрхочо Мохьмада.

Мохьмад: «Рая бохуш зуда ю суна лулахь ехаш. Даима а вовшашна гIо деш, дика лулахой санна Iаш дара тхо. ГIазакхийн эскар чудеъча цо, мала а мелла, гуламехь къамел дира, нохчаша шаьш дойъуш дара бохуш. И туьйра цо дуьйцучу хенахь, «Мир» боху телекомпани яра, цара дIаяьккхира микрофон цунна хьалхара. Юха елха а йоьлхуш, суна еара, атамано малийра шена, хIара, важа ала деза бохуш, аьлла. Суна бехказа йолуш, йоьлху кеп а хIоттийра цо. Оха лар а беш лелош ма бара уьш. Делахь а...».

Новр-ГIалахь суьйрана а даздеш лаьттира «ГIалгIайзкхийн зудчун де». Эшарийн мохь хезара Теркана ьала-охьа. Дуьхьал луш жоп луш дацара хин кхечу, нохчийн, бердаш тIера. Мел ца йоьлла бахахь а, адамашна юкъа херо йоьлла а ца Iаш, доккха харш даьлла. Iедална Нохчийчоьнах алссам къаьмнаш деха мохк бан лаахь а, иза хенахь хир ду аьлла а ца хетало.

Гайта комментареш

XS
SM
MD
LG