ТIекхочийла долу линкаш

ЦIеххьана кхаьчна хаам!

«ВорхI вешин йиша хуьлда!» - ширбелла луьйца


Дахначу шерашкахь санна, доьзалш стамлуш бацар хаало Нохчийчоьнан муьлххачу а юьртахь а, гIалахь а. Говзанчашна цуьнан бахьана го нахана шайн дахар ширчу заманашкахь санна токхе цахетарца а, адамашна шаьш даха атта хетарца а.

Жимма а хенарчу бахархоша даре а деш, I3 шарахь Сибрехахь дохоран къахь ловш а, инзаре яккхий халонаш Iуьйшуш а, цу хийрачу геналлехь дукха баларш нисделлехь а, нохчийн къам деба а дебна юхадирзина Даймахке. Казахстанера цIа даьхкинчу I960-гIа а, цунна тIаьхьарчу а шерашкахь, къаноша тоьшаллаш а далош, хIусамехь 4-5 бер доцуш наггахь доьзал а ца хилла.

Теркйист кIоштера Абзотов Салавди ву дуьйцуш цунах лаьцна. «Делах дуй баа а деккъа цхьана тхан урамехь хилла сурт ишта дар-кх дохийна къам цIа дирзича. Тхан ден Гиланин 5 кIанттий,ши йоIIий яра. Тхо-м хIинца а долуш ду байш делахь а. Тхан луларчу Гериханов Рамзаний,Шемаий 3 кIант, 3 йоI дара. Царал дехьа ехачу тхан ненайишин Вайдатан 7 кIант,3 йоI -10 бер дара. Церан лулахойн Ирбаханова Сулимийн а,Жанатийн а 3 кIант,8 йоI- 11 доьзалхо вара.

Оцу Сулимин ваша ларалучу Хизрин 4 кIанттий, 3 йоIIий дара. Дашна ала а доцуш бехха дIабахбан мегаш бу и могIа. Оццул дукха бераш дара хIетахь. ХIинца и сурт аьттехьа а дац. Бераш а ца дебош шайна,шайн сина а, дегIана а баха луурш алсамбевлла тахана. Дахарехь лар йоцуш вовр хилар, бераш ца хилча къоман кхане цахилар, цу кхетамийн цара ойла а ца йо. Бакъду, таро яцаро, доьзал когахIотто, дахарехь дIанисбан хьелаш ледара хиларо доьзал дебо ца хIуттуш юхабеттарш а бу. Болх-некъ боцурш чот йоцуш дукха хиларна, и саннарш кIезиг бу ала а хIуттур вацара со».

Iар дахарехь доьзал деборах цу кепара къамел динарг ву Теркйист кIоштера вахархо 63 шо долу Абзотов Салавди. Цо дийцарехь тахана халкъалахь яьржаш кхин мехаллаш а,чIагIлуш кхин лехамаш а бу.

Шо-шаре мел долу а, дахарехь кIарглуш,шорлуш,вайнехан юкъараллехь дохк санна дIасадаьржаш а ду бах цхьаболучара Европехь санна дахар тидар а, кхетор а, кханенан,ламенан ойлаеш, оза а оьзний бен,цхьана чсацаме а баьхкина Iалашо цалацар а.

Ишта хьажам болчех ву Новр кIоштера хьехархо историк Руслан. И ву дуьйцуш нохчаша тIаьхьалонан ойла а йой, тахана хьалха хьаьжжий бен ца стамбо доьзал бохуш.

Руслан: «Дерриг дуьнентIехь тергаллуш хIума ду-кх бераш кIезиг дар. Европехь а ду-кх изза цхьа бер а тоаме хеташ. Бераш доцуш доьзалш а дукха бу. Нохчий хьалха дара шортта бераш хилчий дика дуй,уьш вовшийн терго а еш кхуьий бохуш. Воккхачух йиснарг тIе а юхуш кхиъна ду тхо мелла даккхийнарш.

Ткъа хIинца кхо бер долуш а дукха бац. ХIинца дахар а дац атта болх-некъаца а, цхьа некъ юьхьар а лаьцна, дахарехь дIатарваларца а. Бер кхио атта дац. Дай-наношна а хIинца ца лаьа алсам бераш кхаба а, лело а. Боккха болх а,бала а бу иза. Берийн дезарш а тахана тIекхетта. Дукха ахча деза. Деккъа цхьа цIенош дар тоьур ду, суна ишта дезий,вуьшта дезий бохуш.

Берийн хьашташ дукха хиларна хIинца нехан кхо бер хилча а цецбуьйлу, «ма бале бевр бу-кх царна уьш» бохуш. Массо хIума а вовшах дозаделла ду. Кхочу-ш меллаша и цивилизаци боху хIума схьакхаьчна-кх йогIу-ш.».

Соьца къамел динчара а, кхечу могIарерчу бахархоша а билгалдаккхарца, дукхахболчара тIехIоьттина лаьттачу Iедалца а дузуш, кхолладелла политикан хьал синтеме я синтемаза хилар хьесапе а оьцуш, кхолла а кхуллу, деба а бо доьзал.

Цхьаболучара чIагIдарца и дахаран хьелаш хаъал даладелла а, нийсонан,бакъонан бух тIехь вуно дика хиларна Европехь беха нохчийн дебар лакхарчу тIегIанахь ду Даймахькахьчул.

Хьажа комменташка (1)

ХIара форум дIакъевлина ю.
New Comments Available
XS
SM
MD
LG