ТIекхочийла долу линкаш

ЦIеххьана кхаьчна хаам!

Сибреха дIакхелхаш бу кавказхой


Нохчий, гIазгIумкий, ногIий, гIалгIай, гIумкий, бIеннашкахь баха ховшуш бу Оьрсийчоьнан къилбаседанехь

Алпаут Рамазан

Сибрех гIолехьа дахар лоьху шайна дуккха а кавказхоша – къаьсттина, Дагестанерчу, Нохчийчуьрчу, ГIалгIайчуьрчу бахархоша. Тюменна гонаха, масала, IаьIна кавказхойн доьзалш иттаннаш эзарнашкахь.

Официалан терахьашца, деккъа Тюменан махкахь 2010-чу шарахь бехара 19 эзар гIумкий, 16 эзар гIазгIумкий, 10,5 эзар нохчий, 5 эзар ногIий, 3 эзар гIалгIай. ТIаьххьарчу 40 шера чохь нохчийн терахь цигахь дебна, масала, 20-зза.

Бахархойн миграци алсамъяларе терра, хийцалуш ю уьш баьхначу децIера демографи а. Иза вуно дика го Дагестанехь. Хьалха дуьйна гIумкий алсам бехаш хиллачу Каякентан кIоштан Утамыш а, Алхаджакент а ярташкахь доьжна бахархойн терахь. Иштта гIумкех а, ногIех а яссалуш ю Баба-Юртан кIошт.

Къаьсттина лахделла бахархойн терахь гIазгIумкийн ларалучу Сулейман-Стальски кIоштехь. Цигахь массо а ярташкахь ду цхьа хьал – дIакхелхаш бу бахархой. Изза хьал ду кху аьхка ХIинжа-ГIалара шайна хьажийна куьйгалхо тIе ца оьцуш, митингашка бахархой бийлинчу НогIийн кIоштахь а.

«Кавказ-Реалиица» къамел динчу НогIийн кIоштан администрацин векалша бакъдира цигара бахархой Сибрех дIакхелхаш хилар. «Коьрта бахьана ду кIоштехь бан белхаш бацар» - элира цигарчу пресс-центро. Цо бахарехь, куьйгалло дерриг а до нахана болх хилийта. «Сацам бина кIоштехь инвестицийн парк хIотто, нахана белхан меттигаш нисъян, уьш йолах мукъа а йохуш» - бохура администрацин векало.

Сулейман-Стальски кIоштан векалша а боху шаьш долчуьра бахархой дIаэхар а бан белхар бацарна ду. «Тхо долчохь нах Советан пачхьалкхан заманахь доккхачу декъанна мехкдаьтталелорхой бара. И Iедал доьхча, нах Сибреха дIаэха буьйлабелира. Тхан кхузахь церан корматаллах дан хIума ма даций» - элира кIоштан куьйгалхочун гIовсо. Цо бахарехь, дIаоьхурш кегийнах бу.

Нохчийчуьра мехкдаьтталелорхой 90-чу шерашкахь шайн махкахь политикан хийцамаш хила боьлча дIабахара Сибрех, царалахь бара иштта дIа социалан хьелашкахь паргIато лоьхурш а.

Кавказера мигранташ тIеоьцуш болчу Тюменан махкахь ца лоьру Iедало а, бахархоша а къаьмнийн башхаллаш, цигахь массо а беха машаре, бехира дуккха а шерашкахь. Губернаторо Якушев Владимира а элира дукха хан йоццуш, мехкан Iедал дац къаьмнаш къестош.

«Къаьмнаш къестош дацарх» уггаре хьалха тоьшалла до цигара бахархой багарбеш арахецначу статистикан тоьшаллашкахь дуккха а къаьмнийн векалша шайн ненан меттанаш хууш а бацаро. Масала, статистикан документаша бахарехь, Тюменерчу гIумкашна, гIазгIумкашна, ногIашна ца хаьа, я вуно ледара хаьа шайн ненан мотт.

Цигахь «къаьмнаш къестош дацар» гучуделира кавказхошца бутт хьалха хиллачу инцидентехь а. Прессо хаамаш беш ма-хиллара, Сургутехь массех латар хилла тIаьххьарчу кIиранашкахь, летарш Iедалера низамхой а болуш.

Иштта, нисделира цигахь Сулейман-Стальски кIоштара схьаваьллачу дагестанхочо Гаджиев Артура Сургутерчу бахархошна дийнан делккъехь, гIали юккъехь урс деттар а, иза полисхочо тапча тоьхна вер а.

Гочдинарг - Чабаев Лоьма.

Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана цхьацца бахьанашца кест-кеста олу ша резавоцчу нахах я шен оппонентех "шайтIанаш", "гезарий", "боьха хIуманаш". Шуна муха хета, товш дуй регионан куьйгалхочо нахана ишта "цIерш" техкар?

ХIара Iилманца нисбина кхаж бац. Жоьпаш деллачарна хетарг бен ца гойту кхо.

XS
SM
MD
LG