ТIекхочийла долу линкаш

ЦIеххьана кхаьчна хаам!

Саламова Елена

Официалера хаамаш нехан дегнаш айдан лерина белахь а, Керла Шо тIекхача денош кIезиг мел дуьсу, бесташ го юуучун мехаш Дагестанехь а, Нохчийчохь а.

Йохк-эцар жигараяьлла Оьрсийчохь. Ткъа экономисташа, даима а олуш ма-хиллара, кхуьур бу боху кхачанан мехаш. Оцу «къовсамехь» хьалхаевллачу регионийн декъахь ю Нохчийчоь а, Дагестан а, Кхарачой-Чергазийчоь а.

Ткъа Iаьнан муьрехь и мехкаш «хьалхабуьйлу» ду пхи шо а, дуьйцу экономисташа. Кху баттахь Нохчийчохь мехаш бистина 2,12 процентна, Дагестанехь – 1,83, Кхарачой-Чергазийчохь – 1,8.

Дустархьама аьлча, Москох инфляцин процент яц 1, 35 бен, ткъа Нохчийчохь – шозза дукха. "Финэкспертизан" векалша яздарехь, Соьлж-ГIалахь, ХIинжа-ГIалахь, Черкесскехь кхачан мехаш бистина ерриг а пачхьалкхехьчул 30 процентна.

Делахь а, терахьашца гайтича, доьзалан бохчанна тIех Iаткъамбеш а ца хетало хIуттучу суьрто. Масала, 10 туьма доьхучу сурсатна тIекхетарг дац 2, 12 соммий бен.

Бестар бац мехаш, хаамаш бо Дагестанан экономикан министралло а. хьакамаша бахарехь, инфляци 1,4 – 1, 7 процент бен хир яц.

Ткъа хьал дахаре диллича, хеза Дагестанерчу а, Нохчийчуьрчу а наха бен леткъамаш.

Мехаш хьаьвдда лела дуьйлира кхачанна санкцеш тоьхначу хьалхарчу беттанашкахь – 2014-2015-чу шерийн Iай.

ХIетахь нехчан мах 160 сом бара Дагестанехь, Нохчийчохь – 260; Iежийн мах Черкесскехь 53 сом бара, ткъа Несарахь – 100; Нохчийчохь даьттан мах 348 сом бара, ГIалгIайчохь – 287. Бахьана а доцуш мехаш бесторна иттаннаш административан бехктакхаме девнаш айдира.

Оццул мехаш дестар дац кху Iай, амма мелла а лакха-м девр ду, боху "Кавказ.Реалиино" хеттарш динчу бахархоша. Цара тоьшалла дарехь, стохка Керла Шо тIедогIуш уггаре оьшучу кхачанан – шурин, жижиган, гарзанийн, хIоьийн мах бистира, Дагестанехь а, Нохчийчохь а 40-50 процентна. Цундела цигахь кхушара хIинцале а эца долийна наха гIорийна жижиг – кхана кхин а безачу мехашкахь ца эцархьама.

«Мехаш Дагестанехь а, Нохчийчохь а беста, хетарехь, я цигахь а, я цигахь а Оьрсийчоьнан гипермаркетийн туьканаш цахиларна. Масала, мандаринаш, апельсинаш меттигерчу совдегарша кхоьхьу Дагестане а, Нохчийчу а, юхку туьканашна, ткъа оцу туьканашкара оьшу наха – са йоккхуш ву оцу тIехь кхачанан 4-5 «да», - дуьйцу Eurasia Daily газетан экономикан редакторо Проценко Николайс.

Кхача кечбеш ян а юй-те юй-те бохучу хьелашкахь ю Нохчийчоь. Пачхьалкханна сурсаташ кечдечийн могIаршкахь тIаьххьарчу меттехь ю иза. Регионо кхача берриг а санна тIебохьург буу. Долу хьал иштта ду, 2013-чу шарахь Кадыров Рамзана, Нохчийчоьно шенначул кхиийна ца Iаш, Москох а, кхечу гIаланашка а кхачабо ша кхиийна кхача, баьхнехь а.

Цундела аьтто болу кхача юхабухкучийн бахархошкара ахча тIедаккха. Нохчийчоьнна боккха аьтто бу 2016-чу шарахь гипермаркетан «Лента» системин туька схьаеллар. Амма и система йоцург, кхин цхьа а гипермаркет яц цига кхаьчна.

Изза хьал Дагестанехь а ду. Цига кхача кхачораш ю меттигера супермаркеташ, долара туьканаш, базарш. Амма яц арахьара чуялийна гипермаркеташ. Кхерамзалла ледара хиларна, я лаам а бац «яккхийчу туьканийн дайн шайн бизнес Дагестане кхачон.

«Магнит» туьканаш Дагестанехь яхка гIиртира Iедал дукхазза а, амма ца ехкина – 3 миллион стаг веха мохк белахь а, кхерамзалла ледара хиларо ца хIуьттуьйту совдегарш цига бахка», - аьлла хета Проценкона.

Мотт ца тохарна таIзар дан оьшу аьлла хетий шуна?

ХIара Iилманца нисбина кхаж бац. Жоьпаш деллачарна хетарг бен ца гойту кхо.

XS
SM
MD
LG